Dereotu (Anethum graveolens) (anetum graveolens) Leave a comment

Maydonozgiller (Apiaceae) (apiase) familyasından anavatanı Asya olan tek yıllık bir bitki türüdür. Anavatanı Avrupa’nın güneyi ve Asya’nın batısıdır. Türkiye’de de yabani olarak bulunduğu gibi kültür bitkisi olarak bahçelerde de yetiştirilir. Ülkemizde dereotu bütün bölgelerimizde 12 ay boyunca hem ticari olarak hem de ev bahçelerinde yetiştirilmektedir. Toplam üretim miktarı 550 ton civarındadır. Ancak bitkinin soğuktan zarar görmesi nedeniyle kışı soğuk geçen bölgelerimizde kış aylarında açıkta yetiştiricilik yapılamazken Ege ve Akdeniz bölgelerinde yıl boyunca özellikle sıcak dönemde gölge ve serin yerlerde ekilerek yetiştiricilik yapılabilmektedir.
9
Eski çağlardan beri özellikle turşularda koruyucu ve bozulmayı önleyici etkileri nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır. Kuru tohumları turşu, pasta, ekmek, çorba yapımında değerlendirilmektedir. İçerdiği eterik yağlar nedeniyle aroma verici etkiye sahiptir. Ayrıca salata ve yemeklerde de iştah açıcı bir özelliğe sahiptir. Dereotu, sinirleri yatıştırır ve bedeni rahatlatır. Mide ve bağırsak gazlarını söktürür. Özellikle küçük çocuklarda gaz söktürücü etkisi önemlidir. Sindirimi kolaylaştırır. Karın ağrılarına iyi gelir. Mineral yönünden zengin olduğu için tuzsuz rejimlerde yer alır. Hıçkırığı kesici etkisi vardır. Süt bezlerini uyardığından emzikli annelerde süt gelişini artırır. Dereotu nefesin kötü kokusunu temizler.
Kökleri iğ şeklinde ve beyazımsıdır. 60-70 cm’ye kadar inen, kazık kök sistemine sahiptir. Aynı zamanda bu kazık kök üzerinde bol miktarda saçak kök yapar.
Kök boğazının hemen üstünde rozet şeklinde bir gövde vardır. Gövde ince ve yuvarlak yapılı üzeri çizgilidir. Genelde 100-125 cm boy yapabilir. Gövde, şemsiye şeklindeki çiçek demeti ile son bulur.
Esas yapraklar genellikle 3-4 parçalıdır. Alt yapraklar saplı, üst yapraklar sapsızdır. Yaprak kısmı beyaz kenarlı, kısa ve ucunda iki kulakçık oluşturur. Dereotu yaprakları iğne şeklinde, etli yapıda ve parçalıdır. Yaprak sapları yuvarlak ve üzerleri çizgilidir. Hava sıcaklığının artmasına bağlı olarak çiçek sapı çıkar.
Çiçek salkımı oldukça büyüktür. Görünüşü her yana dağılmış ışınımsıdır. Çiçekler küçük ve hermafrodittir (erkek ve dişi organ birlikte). Çiçekleri kirli sarı renkli ve beşli yapıda olup şemsiye şeklinde dizilmişlerdir.
Meyve yumurta şeklinden dar veya geniş eliptik şekle kadar değişir. Üst taraftan hafif basık, sarı kahverenginden kırmızı kahverengine kadar farklılık gösterir. Kenarları geniş ince düz ve sarımsı kanatla çevrilmiştir. Ticarette genellikle meyveler ayrılmış olarak bulunurlar. Meyve büyüklükleri çok değişiktir.
Tohumlar kanatlıdır. Ufak, uzun ve yassı olan tohumların üzeri çizgili gri-kahverengidir. Bir gram tohumunda yaklaşık olarak 500-600 adet tohum bulunur ve canlılıklarını 2-3 yıl muhafaza ederler. Tohumlar optimum çimlenme koşullarında (20-30 °C) 7-21 günde çimlenir. Rüzgârla kolayca taşınabilirler. Gri-kahverengi olan tohumlar da dereotu bitkisinin yaprakları gibi aromatik koku içerir.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Translate »