Kekik (Origanum (origanyum), Thymus (timus), Satureja (satureja) ve Thymbra (timbıra)) Leave a comment

Lamiaceae (Labiatae) (labiate) familyasından değerli bir uçucu yağ ve baharat bitkisidir. Kekik olarak tanımlanan ve bu amaçla kullanılan pek çok tür vardır. Ancak uçucu yağında karvakrol ve timol uçucu yağ bileşenleri bulunan türler “kekik” olarak kabul edilir. Kekik bir Akdeniz bitkisidir. Akdeniz’in Portekiz, İtalya ve Yunanistan arasındaki bölge, kekiğin gen merkezidir. Anadolu’da oldukça yayılmış olup birçok varyeteleri de vardır. Memleketimizde 37 kekik türü bulunmaktadır. Halk arasında kekiğe benzeyen mercan köşk veya merzengüş (origanum) türleri; İstanbul kekiği, İzmir kekiği gibi adlarla kekik yerine kullanılmaktadır. Bugün, Orta ve Kuzey Avrupa ile Kuzey Amerika’da kekik tarımı yapılmaktadır.
Kekik, eskiden beri ilaç ve baharat bitkisi olarak kullanılmaktadır. Çay hâlinde mide ağrılarına karşı, dolaşım uyarıcısı, baharat olarak ve idrar söktürücü olarak kullanılır. Timol az dozlarda balgam söktürücü, sinir kuvvetlendirici, mide ve boğaz ağrılarına karşı kullanılır. Yüksek dozlarda ise antiseptik ve kurt düşürücü olarak verilir. Yaprakları kurutulup baharat olarak yemeklerde sıkça kullanılır.
Derine giden kazık kök oluşturur.
Kekik, tek veya çok yıllık, odunumsu, yarı çalımsı 20-40 cm kadar boylanabilen fazla miktarda dallanan dik formlu bir bitkidir. Ana dal dallanmaz. Her yaprak koltuğundan yan dallar meydana geldiği için bitki bir çalı görünümünü alır. Tabanda odunlaşmış bir gövdesi, ince dört köşeli ve kırmızımsı renkli dalları vardır Dalların bazıları tüylüdür.
Yaprakları 1 cm kadar uzunlukta, oval, sapsız veya kısa saplıdır. Yapraklarda, uçucu yağ depo eden salgı tüyleri bulunur. Yaprağın üst kısmı tüysüz ve yeşil, alt kısmı ise tüylü ve grimsidir. İnce uzun eliptik şeklindeki yaprakların uçları sivridir. Yaprak ayası yaprak sapından uca doğru incelir.
Çiçek düğme şeklinde ve yuvarlaktır. Çanak ve taç yaprakları tüpsü ve lopludur. Hermafrodit (hem erkek hem dişi organı bulunduran) ve steril olan çiçeklerde 4 adet stamen(erkek organ) vardır. Çiçekler küçük, iki veya çok çiçekli pembemsi, mor-beyaz veya kırmızı renklerde, dalların uçlarında küresel durumlar teşkil ederler.
Yuvarlak-yumurta şeklinde ve 0,7-1 mm uzunluğundaki meyveler açık koyu kahve renklidir. Tohumları çok küçüktür.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.