Nane (Mentha ) (menta) Leave a comment

Ballıbabagiller (Lamiaceae) (lamiase) familyasının Mentha cinsini oluşturan ve bütün Dünya’da görülebilen 25-30 türün ortak adıdır. Nane, değerli bir uçucu yağ ve baharat bitkisidir.
Nane, özellikle fazla yağış alan ılıman iklimlere çok iyi adapte olmuştur. Ana vatanının, Orta Avrupa ve Asya olduğu belirtilen nane çok çeşitlilik gösterir ve geniş bir yayılış alanına sahiptir. Ülkemizde bütün bölgelerde küçük çaplı yetiştirilmesine karşılık Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde ticari olarak üretilmektedir. Toplam nane üretim miktarımız 3.000 ton civarındadır.
Nane eski devirlerden beri tıbbi olarak kullanılmaktadır. İştah açar. Ateşi düşürür. İdrar söktürür. Safra akışını düzenler. Bağırsak spazmını giderir. Karaciğer yetersizliğini giderir. Strese ve baş ağrısına iyi gelir. Sindirim sistemi ve mide için çok faydalıdır. Hazmı kolaylaştırır, gaz söktürür. Heyecanları ve korkuyu yatıştırır. Diş ağrısını ve ağız kokusunu giderir. Sinirleri yatıştırır ve vücuda rahatlık verir. Nefes almayı kolaylaştırır. Astım, grip, bronşit, öksürük ve soğuk algınlığında faydalıdır. El ayak titremesi, dil tutukluğu, felç ve uykusuzlukta kullanılır. Sakız, diş macunu, şeker ve daha birçok sanayi dallarında çok fazla kullanılmaktadır. Nefis kokusu ve aroması ile mutfaklarda vazgeçilmez bir lezzet unsurudur.
Bol saçak kök içeren nanenin ana kökleri rizom yapısındadır. Köklerin büyük bir bölümü toprağın ilk 20-30 cm’lik kısmında yer alırken, kökler genellikle 80-100 cm derine kadar inebilir. Kökleri toprak yüzeyine yakındır. Toprak altında birçok sürgünlere (stolon) sahiptir. Sürgünler boyunca boğumlar vardır ve bu boğumlarda da kökler meydana gelir.
Nane, çok yıllık bir bitkidir. Bakım şartları ve çeşide göre gövde 30-80 cm boya ulaşabilir. Saplar 4 köşeli olup boğumlardan karşılıklı yaprak ve yan dallar çıkar. Yan dallar çıplak olabildiği gibi ince tüylerle de kaplı olabilir. Yan dallardaki boğumlardan da yaprak çıkışı gözlenir.

Yarı odunsu olan gövde yeşil ve morumsu bir renktedir. Gövde boğumları üzerinde yapraklar karşılıklı dizilirler. Maksimum uzunluğa ulaşan gövde sürgün ucunda çiçek oluşturarak gelişimini durdurur.
Hem ana sap hem de yan dalların boğumlarından karşılıklı olarak yapraklar çıkar. Yapraklar 0,5-1,5 cm uzunluğundaki yaprak sapları ile saplara bağlanırlar. Yaprak uzunumsu olup 2-7 cm uzunluğunda ve 1-3 cm enindedir. Yaprakların kenarları hafif dişlidir. Saplar gibi yapraklar da hafif tüylü veya tüysüzdür.
Çiçekler küçüktür ve iki parçalıdır. Genellikle temmuz ve ağustos ayları arasında açarlar. Uç yaprak koltuklarında veya dal uçlarındaki boğumlarda kümeler hâlindedir. Çok hafif dişli olan çanak yapraklar, çan şeklinde olup leylak rengindedir.
Meyve 4 gözlü ve 4 tohumludur. Nane tohumları esmer-kahverengi renkte, yuvarlak ve çok küçük yapılıdır. Tohumların bin dane ağırlığı 0,05-1,15 gramdır. Canlılıklarını 2-3 yıl muhafaza edebilen tohumlar aydınlıkta ve 20-30 0C’de 15-20 günde çimlenir.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.