Ocak 8, 2020 Sebze ve Meyvelerin Besin Değerleri

Sebze ve Meyvelerin Besin Değerleri

Bitkilerin olgunlaşmış çekirdekleri ve çekirdeğe yakın kısımlarına “meyve”; çiçek, yaprak ve gövdelerine de “sebze” denilmektedir. Pratikte bu tanımlama “Genellikle yemek ve salata olarak yenilenlere sebze, tatlı olarak yenilenlerine meyve denir.” Şeklindedir.
Sebzeler bitkiden elde edildikleri kısımlara göre aşağıdaki gibi gruplandırılabilir.
 Yumruları yenen sebzeler: Patates, yer elması
 Kökleri yenen sebzeler: Şalgam grubu, havuç, kereviz, pancar
 Soğan ve sürgünleri yenen sebzeler: Pırasa, soğan, sarımsak
 Sürgünleri yenen sebzeler: Kuşkonmaz
 Yaprakları yenen sebzeler: Lahana, ıspanak, marul, semizotu, pazı vb.
 Çiçek ve çiçek tablası yenen sebzeler: Enginar, karnabahar, bamya
 Meyvesi yenen sebzeler: Domates, patlıcan, biber, salatalık, kabak
 Meyve ve tohumları bir arada yenen sebzeler: Taze fasulye, bezelye

Meyveler ise yapılarına göre gruplandırılabilir. Günlük yaşantımızda yaygın olarak kullanılan, ortasında bir tane çekirdek bulunan derimsi bir kabukla örtülü yumuşak ve etli meyveler eriksi meyve adı altında toplanır ( Örn. erik, kayısı, şeftali vb. ) . Böğürtlen, ahududu gibi meyveler ise çok sayıda eriksi meyvenin bir araya toplanmasıyla oluşmuştur. Birden çok tohum içeren ve tohumları etli bir özün içinde gömülü olan meyvelere üzümsü meyve denir (Örn. üzüm, muz, domates, hıyar vb. ). Bunların dışında yalancı meyve olarak adlandırılan, meyve biçiminde gelişmiş olan çiçek tablasıdır (Örn. çilek, kuşburnu, dut, elma, armut vb. ) .

Sebze ve meyveler renklerine göre de sınıflandırılabilir.
 Yeşil sebzeler, bileşimlerinde fazla miktarda klorofil pigmenti bulunanlardır. Bu sebzelerde aynı zamanda karotenoidler ve flavonoidler de vardır.
 Kırmızı renkli sebzelerde antosiyonin pigmentleri vardır. Kırmızılahana, kırmızı pancar örnektir.
 Sarı renkli sebzelerde, karotenoidler bulunur. Havuç, kayısı, domates bu gruba girer. Turunçgil grubu meyvelerde karotenoidler ve flavonoidler bulunur.
 Beyaz renklilerde ise flavonoid pigmenti vardır. Patates, soğan, patlıcan, karnıbahar ve kereviz; meyvelerden elma, armut ve şeftalinin rengini verir.
2.4.1. Sebze ve Meyvelerin Besin Değeri
Sebze ve meyvelerin %70-98’i sudur. Taze sebze ve meyveler; özellikle vitamin, mineral ve selüloz gibi sindirilmeyen karbonhidratlar yönünden iyi kaynaktır. Sebze ve meyveler, günlük enerji ve protein gereksinmesine çok az katkıda bulunur. C vitamini ihtiyacı, yalnız bu gruptaki besinlerle karşılanır. Yeşil, sarı ve turuncu sebze ve meyveler A vitamininin ön maddesi karatenden, turunçgiller C vitamininden zengindir. Koyu yeşil yapraklı sebzelerde, C vitamini, folik asit ve potasyumun yanı sıra, mineral ve vitaminler ile hücreyi oksidasyon stresinden koruyan antioksidanlar bakımından zengindir. Ayrıca bağırsak faaliyetlerine yardımcı olur.

Günlük Alınması Gereken Porsiyon Miktarı
Her türlü sebze ve meyvenin 150–300 gramı bir porsiyon sayılmaktadır. Yetişkin bir bireyin günde 2–4 porsiyon meyve, 3–5 porsiyon sebze tüketmesi önerilmektedir. Mümkünse tüketilen sebze ve meyvelerin bir porsiyonu yeşil yapraklı sebze ve portakal gibi turunçgillerden olmalıdır. Sebze ve meyvelerin çiğ olarak tüketilmesi vücuda daha fazla yarar sağlayacaktır.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Translate »