Sumak ( Rhus)(rus) Leave a comment

Sumak ağacı (anacardiaceae) (anakardiase), Antepfıstığıgiller familyasındandır. Rhus cinsine dâhil yaklaşık 150 türü vardır. Bu türlerden birçoğu zehirlidir. Bu türlerden sadece iki tanesi derici sumağı ve boyacı sumağı ülkemizde yetişen ekonomik değeri olan türlerdir. Sumağın kökeni sıcak iklimli bölgelerdir. İlk olarak Kıbrıs’ta yetiştirilmeye başlanmıştır. Ülkemizde Ege, Akdeniz, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgesi’nde yetiştiriciliği yapılır. Dış ticarete konu olan bu ürünümüzün ihracatının yapıldığı ülkelerin başında Belçika, Lüksemburg, ABD ve Lübnan gelmektedir.
Kışın yaprağını döken, 2-3 m boylarında, nadiren 6 metreye kadar boylanabilen bir bitkidir. Çok dallı çalı formda veya küçük ağaç şeklinde gelişir. Bitkinin tacı başta küre daha sonra şemsiye şeklinde gelişir.
12
Sumak bitkisinin meyvesi küre biçiminde, kırmızımsı, ekşi lezzette olur. Uygun yöntemlerle kurutulduktan sonra, sofra tuzuyla karıştırılıp öğütülür ve baharat olarak kullanılan “sumak” elde edilir.
Kabukları ve yaprakları hekimlikte, sadece yaprakları dericilikte ve gıda sanayisinde kullanılır. Tıbbi açıdan iltihaplanmaya karşı antiseptik araç olarak, deri hastalıklarında, donmadan ileri gelen şişmelerde, ayak terlemelerinde, çıban ve diş eti rahatsızlıklarında haricen kullanılır. Hazımsızlığı ve iştahsızlığı giderdiği, ishali kestiği, kandaki şeker miktarını düşürdüğü tespit edilmiştir. Fazlası kabızlık yapar. Tansiyonu yüksek olanların, dikkatli kullanmaları aşırı tüketiminden uzak durmaları tavsiye edilir. Aroması ile yemeklere ekşi bir tat verir ve soğan kokusunu azaltır.
Sumak ağacının kök yapısı saçak köktür.
Gövde, kalın odunsu yapıdadır. Kokulu ve aşırı tüylü olup lentisel izleri görülür. Sürgünler kuvvetlidir.
Yapraklar basit veya bileşik yapıdadır. Birleşik yapraklar 30 – 60 cm uzun ve sivri uçludur. Koparıldıklarında gövdede ‘C’ biçimli bir iz bırakırlar. Yaprakların üst yüzü mat koyu yeşil, alt yüzü mavi yeşil veya açık yeşil renklidir. Çok tüylü yapraklar yaprakçıklardan meydana gelir. Yaprakçıklar mızrak biçimli ve kenarları testere dişlidir. Yaprak sapı uzun ve tüylüdür. Yaşlı olanlarda tüy yoktur. Yapraklar sonbaharda parlak bir kırmızı renge bürünür.
Monoik çiçekler haziran ayında açmaya başlar. Dişi ve erkek çiçekler genellikle ayrı ağaçlarda yer alır. Erkek çiçekler sarı-yeşil renge, dişi çiçekler kırmızı renge sahiptir. Çiçek demetleri sap uçlarında karışık salkım şeklinde bulunur.
Sonbaharda olgunlaşan meyveler koyu kırmızı, piramidal, çekirdekli, sulu meyve durumunda, 2 – 5 mm büyüklüğünde olup tüylü ve kırmızı renklidir. Sumak bitkisinin meyvesi küre biçiminde, kırmızımsı, ekşi lezzette olur. Mercimeğe benzeyen bir görünümü vardır. Meyveler kış boyu dallarda kalır.
Tohumları sert ve normal olarak tüylüdür. Genel olarak, tohum baş; kırmızı, keçeleşmiş ve bir piston şeklindedir. İçi yuvarlak fındık şeklindedir. Çiçek ve tohumları eylül ayından kasım ayına kadar olgunlaşır.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.