HVAC UYGULAMALARINDA ISI GERİ KAZANIMI A. Müjdat

HVAC UYGULAMALARINDA ISI GERİ KAZANIMI Leave a comment

HVAC UYGULAMALARINDA ISI GERİ KAZANIMI

GİRİŞ
Isı geri kazanımının mantığı, niçin önemli ve kaçınılmaz olduğu, kaç türlü ısı geri kazanım tekniği bulunduğu, hangi yollarla ve elemanlarla yapılabileceği, hangi uygulamalarda ne tür sistemlerin ya da elemanların tercih edilmesi gerektiği, daha önceki Teskon sunularında detaylı olarak incelenmiştir. Bu bildiride, önceden incelenmiş konuların üzerinde durulmayacaktır. Bildirinin hedefi; HVAC sistemlerinde, plakalı ısı geri kazanım eşanjörü ile yapılabilecek uygulamaların incelenmesi, havadan havaya plakalı eşanjörler kullanıldığında, projede meydana gelen değişikliklerin irdelenmesi ve sonuçların örnekler üzerinde değerlendirilmesinin sağlanmasıdır.
Ayrıca; Sektörde bir genel kanı haline gelmiş olan, “ Türkiye ılıman iklim kuşağı üzerinde bulunmakta olup, ısı geri kazanımı uygulanması enterasan sonuçlar yaratmaz, Türkiye şartlarında lüks bir uygulamadır” görüşünün doğru olmadığı anlatılacaktır.
ÖZET
Daha önceki bildirilerde de verildiği gibi, atık ısıların % 25 ile % 90 arasındaki kısmının geri kazanılması mümkündür. HVAC sistemlerinde bu oran, optimum çözümlü uygulamalar için % 35 ile % 80 aralığındadır. Havadan havaya plakalı eşanjörlerin kullanılması durumunda ise bu oranın, projenin optimum çözüm limitlerinde kalabilmesi için, % 45 ile % 65 arasında tutulması gerekmektedir.
-30 °C ile + 600 °C arasında çalışabilecek şekilde üretilmekte ve kullanılmakta olan plakalı eşanjörler; Kağıt, plastik, seramik ve başta aluminyum olmak üzere her türlü işlenebilir metallerden üretilebilmektedir. HVAC uygulamalarında kullanılan plakalı eşanjörlerin çalışma sıcaklık aralığı -30 °C
ile + 150 °C arasıdır. HVAC sektöründe kullanılan plakalı eşanjörlerin kanatları, büyük çoğunlukla aluminyum veya epoxy kaplı aluminyum ile üretilir. Kraft ve pvc türü malzemeden üretilen kanatlara sahip plakalı ısı geri kazanım eşanajörleri de, fazla miktarlarda olmasa bile kullanılmaktadır.
Havadan havaya ısı geri kazanımının en büyük handikaplarından birisi, taze hava içine egzost havası karışmasıdır. Plakalı eşanjörler ile yapılan uygulamalarda bu oran;
• Eşanjör kanat bloğu içinde % 0 ( 4500 Pascal basınç farkına kadar ),
• Uygulama ünitesi içinde ise en çok % 3 olacak şekilde gerçekleştirilebilmektedir.
Isı geri kazanım eşanjörleri; Restoran, toplantı salonları, tiyatro, sinema, gece kulüpleri, disko, alışveriş merkezleri, okul, spor salonları, kapalı yüzme havuzları ve benzeri insan yoğunluklu mekanların havalandırılması ve iklimlendirilmesi uygulamalarında mutlaka kullanılmalıdır. Kullanılması durumunda, konfor şartlarının temini için gerekli olan taze havanın getireceği yükü % 25 ile % 45 oranında azaltacaktır. Isı geri kazanımı uygulandığı taktirde, % 50 dış hava ile çalışan bir HVAC sisteminde, toplam yükler ve cıhaz kapasiteleri % 15 ile % 30 arasında küçülecektir. Yalnızca bu sonuç dahi, ısı geri kazanımının ne kadar önemli ve kaçınılmaz bir uygulama olduğunun altının çizilmesine yeterlidir.
Plakalı eşanjörler hava kirliliğinden, sahip oldukları kanat yüzey formları ve kanat aralıkları sebebi ile aşırı derecede etkilenmezler veya kolayca temizlenebilirler. Plakalı eşanjörlerin çalışma ömürleri, çalışan bir mekanik aksama sahip olmamaları ve malzemeye karşı korozif bir ortamda kalmamaları şartı ile, kullanılan malzemelerin cinsine de bağlı olarak, 25 yıl ve daha fazla olabilmektedİR.

PLAKALI EŞANJÖRÜN TANIMI
Plakalı eşanjörler, değişik malzemelerden üretilmiş plakaların ard arda ve biribirlerine 90 ° farklı gelecek şekilde, uçlarından kenetlenip bir taşıyıcı çerçeve içinde toplanmaları ile elde edilirler. Eşanjörlerde kullanılan kanat malzemelerine, cinsine bağlı olarak, nem alma ve gizli ısı transferi yapabilme özelliği de kazandırılabilir.

Soldaki şekilde görüldüğü gibi, üst ve alt plakalar, ortadaki iki plakaya sağ ve sol’dan , ortadaki iki plaka ise birbirlerine, önden ve arkadan kenetlenmişlerdir. Böylece önden arkaya akan havanın enerjisinin, ortadaki iki plaka vasıtası ile, soldan sağa hareket eden havaya aktarılması mümkün olabilmektedir.
Sağdaki şekilde ise, plakaların birbirlerine kenetlenmesine bir örnek görülmektedir. İki kanat birbirlerine, istenilen sızdırmazlık seviyesine göre, tek, ikili, üçlü, silikon destekli üçlü kenetler ile bağlanabilir. Kullanılan malzeme ve uygulanan kenetleme teknikleri ile, eşanjör bloğu içerisinde, 4500 Pascal basınç farkına kadar kesin sızdırmazlık ve deformasyon dayanıklılığı sağlanabilmektedir.
Plakalı eşanjörlerde verimlilik; Hava hızı, kanat yüzey formu, kanat aralığı ve basınç kaybı ile ilişkilidir. Verimlilik arttıkça hava hızı ve basınç kaybı düşecek, eşanjör büyüyecek ve pahalılaşacaktır. Basınç kaybı arttıkça hava hızı artacak, eşanjör küçülecek, ucuzlayacak fakat verimlilik düşecektir. Uygulamaya yönelik HVAC endüstriyel tasarımlarında verimliliğin % 55 cıvarında tutulması, basınç kaybında ise 100 ~ 250 Pascal aralığında kalınması ve 300 Pascal’ın aşılmaması önerilmektedir.
ISI GERİ KAZANIM EŞANJÖRÜNDE KALİTE VE GÜVENİLİRLİK
Kalite kriterleri; Maximum verimlilik, sızdırmazlık ve dayanıklılık, minimum basınç kaybı, kirlenme ve tıkanma riski olarak tanımlanır. Kanat yüzeylerinde hem basınç kaybını arttıracak, hem de nem ve toz birikmesine sebep olacak, keskin köşeli girift formlar bulunmamalıdır.
Henüz Ülkemiz’de reel anlamda üretimi yapılmayan çapraz veya parelel akışlı plakalı ısı geri kazanım eşanjörleri, Avrupa genelinde 12 cıvarında firma tarafından imal edilmektedir. Performans ve kalite denetimleri, ASHRAE rüzgar tünelinde , EUROVENT in onayladığı “Technikum Lucerne inst.” tarafından yapılmaktadır. Test düzeneğinin fotoğrafı aşağıda görülmektedir.

UYGULAMA YERLERİ, AMACI ve KULLANILMASI ÖNERİLEN PLAKA MALZEMELERİ
Plakalı tip ısı geri kazanım eşanjörlerinin HVAC uygulamaları için düzenlenen öneri tablosu şöyledir.

PLAKALI EŞANJÖRLERİN HVAC SİSTEMLERİNDE UYGULANMASI
1. Klima santralleri içinde (AHU)

 

 

Tek katlı klima santralleri içinde Çift katlı klima santralleri içinde
AHU uygulamalarında hava debisi aralığı 5000 ~ 80000 m³/h tir. Eşanjörler klima santralleri içine düz veya diagonal olarak yerleştirilerek kullanılabilirler. Diagonal yerleşim, sağ resimde görüldüğü gibi iki katlı klima santrali olarak tanımlanabilecek bir uygulamadır. Çift katlı AHU uygulamalarında, taze ve egzost havası devresinde bp-pass damperi konulması, cıhazın geçiş dönemlerinde veya atmosferik koşulların elverdiği durumlarda, gerekenden fazla enerji sarfetmesinin önüne geçer. Isı geri kazanım eşanjörünün klima santrali ( AHU ) içindeki temel fonksiyonu, ön ısıtıcı veya ön soğutucu görevini yapmasıdır.
Tüm fonksiyonlara sahip ( filtre , karışım, ısıtma , soğutma , nemlendirme .. vs. ) bir klima santralinde ısı geri kazanım uygulaması; Klima santrali maliyetini % 40 ~ % 60 , santralin sistemden çektiği toplam enerjiyi % 5 ~ % 15 seviyesinde arttırır.

Isı geri kazanım eşanjörleri, sol resimde görüldüğü gibi tek katlı klima santralleri içinde de kullanılabilir. Bu tür uygulamalar genellikle % 100 sabit dış havalı ve son ısıtıcı ilaveli kompakt cıhazlar şeklinde dizayn edilirler. Yükseklikleri, normal klima santrallerine oranla daha fazla, çift katlılara oranla daha azdır.
Isı geri kazanım eşanjörü üzerindeki egzost ve taze hava hareketleri, AHU nun tek veya çift katlı olması durumuna göre aşağıdaki gibidir;


2. Havalandırma kanalları üstünde uygulama

Plakalı ısı geri kazanım eşanjörleri şekilde görüldüğü gibi bir düzenek vasıtası ile kanal üzerine monte edilebilir. Bu tür uygulamalarda dikkat edilmesi gereken en önemli konu, olması muhtemel yoğuşma sularının kanal boyunca yayılmasına engel olunup, kanal dışına alınmalarıdır. Isı geri kazanım eşanjörünün sisteme sonradan uygulanması durumunda, mevcut sistemin fan ve fan motorları ısı geri kazanım eşanjörü dirençlerini yenemeyebilir. Sağ resimde gösterilen uygulama bu tür sorunları ortadan kaldıracaktır. Bu tür uygulamalarda karşılaşılan hava debisi aralığı 1000 ~ 25000 m³/h tir.
İki katlı klima santrali yüksekliğinin sorun yarattığı yerlerde ilk akla gelebilecek çözümlerden birisi kanal üstü uygulamalarıdır. AHU devresinde çalışmak üzere kanal üstü montaj ile HVAC sistemine ilave edilen ısı geri kazanım eşanjörlerinin, ön ısıtıcı ve / veya ön soğutucu pozisyonunda çalışacakları unutulmamalıdır. Bir başka ifade ile, ısı geri kazanım eşanjörü santral girişinden önceki kanallara bağlanmalıdır.
3. Isı geri kazanım cihazı ( klimabox )
Uygulamalarda 500 ~ 6000 m³/h hava debisi aralığında yaygın olarak kullanılmaktadırlar. Küçük hava debililer kanallı fan-coil, daha büyük hava debililer ise çatı tipi klima cıhazı yerine kullanılabilirler. Ön ısıtıcı veya ön soğutucu gibi çalışan ısı geri kazanım eşanjöründen eksik kalan kapasite, cıhaz içine konulacak son ısıtıcı ve son soğutucu eşanjörler ile karşılanmalıdır. Isıtıcı eşanjörler genelde sıcak sulu ( 80 / 60 veya 60 / 50 °C ) yada elektrikli, soğutucu eşanjörler ise soğuk sulu veya DX evaporatör destekli olabilir. % 100 iç hava ile çalışan split klima uygulamalı mekanlarda, taze hava ihtiyacının karşılanmasında ortaya çıkan dış hava yükünün yarattığı kapasite eksikliğini ortadan kaldırmak için ideal çözümlerdir.Seçilecek özel plaka malzemeleri ile hacmin nem kaybının önüne de geçilebilir.

 

Üstün iç hava kalitesini yaratabilecek, % 50 ~ % 7 5 ısı geri kazanım verimliliğine sahip, sulu ısıtmalı ve
s
ısıtıcı ve soğutucuların yerine uygulanan ısı pompası ile daha kompakt ve ekonomik hale getirilebilmektedir.Yaygın olarak kullanıldıkları yerler; Restoran, ofis ve alışveriş birimleri, disko, sinema, tiyatro, okullar, yüzme havuzları, banyolar ve spor salonlarıdır. İmalat tekniklerinde büyük çoğunlukla kendinden motorlu ve devir kontro
c
kullanılmaması, cıhazın daha küçük boyutlu yapılabilmesine olanak tanır. Genelde kanal üstünde ve aşağıda gösterilen şekilde kullanılırlar.

 

ÇATI TİPİ UYGULAMALAR

 

 

 

Depo,hangar , kapalı garaj ve büyük fabrika sahaları gibi, iklimlendirilen veya temiz hava ihtiyacı için havalandırılan hacimlerden atılan havanın içindeki ısının geri kazanılmasına yönelik tasarlanmış cıhazlardır. Soğutmadan ziyade ısıtmaya ve nem kontrolüne yönelik kullanılırlar. Bu kullanım özelliklerinden dolayı, geri kazanım eşanjörü plakaları çoğunlukla kraft ve pvc’ den imal edilmiştir.
5.Konut tipi uygulamalar

Ülkemizde henüz; Konut, ofisaallerinde, iç hava kalitesi ve temiz
m
yaşam birimlerinde, kişisel iklimlendirme cıhazları bile yeni yeni yaygınlaşmaktadır. Split veya pencere tipi klima cıhazı şeklinde, hayatımıza hızla girmekte olan bu cıhazlarda ise, havalandırma özelliği veya temiz hava temini olanağı yoktur. Bugün bile, büyük iş merkezleri ve yaşam birimleri dışında, temiz hava ihtiyacımız camları açmak sureti ile karşılanmaktadır. Fakat, genel mekanlarda, modern alışveriş merkezleri ve ofis birimlerinde alışılan hava kalitesinin, çok yakında özel mekanlarda da aranılır hale gelmesi kaçınılmazdır.

Konut tipi HVAC uygulamaları için geliştirilmiş cıhazlar, aynen bildiğimiz klima cıhazlarında olduğu gibi, pencere tipi klima
adlandırabileceğimiz tipler ( Frivent ) 50 ile 600 m³/h hava debisi aralığında, diğerleri ise ( HRV , heat recovery ventilator ) 500 ile 6000 m³/h aralığında kullanılmaktadırlar. Frivent tipi cıhazlarda aksial veya fan-coil fanları, HRV cıhazlarda ise genelde DD radial fanlar kullanılmaktadırFrivent ve HRV Cihazların yapı ve şekilleri aşağıdaki şekillerde görülmektedir.

Konut tipi ısı geri kazanım cıhazları, tek bir oda veya banyo gibi ev birimlerinde müst
oHRV türü cıhazlar, DD radial fanları sayesinde 6000 m³/h hava debisine ve 250 Pascal kullanılabilir basınç kaybına ulaşabilirler. Bu özellikleri ile de, büyük olmayan genel mahallerde de kullanılabilirler.
Konut tipi ısı geri kazanım cıhazları, aşağıda verilen bilgilere ve kriterlere göre hızlı olarak seçilebilir.

 


Örneklenen cıhazların tamamı, aksial veya küçük radial fanlar ile hava sirkülasyonu sağlamaktad
Cçıkabilmektedir. Bu sayede ve konstrüktif olarak bağlantıya müsait yapıda olmaları kaydı ile, fazla girift ve uzun olmayan kanal bağlantıları ile çalışabilirler. Temizlenebilir hava filtreleri, üç veya beş devirli fanları, yoğuşma suyu drenaj sistemi ve ısı geri kazanım eşanjörüne sahip olan bu cıhazlar, pencere tipi veya kanallı tip hava şartlandırma cıhazı görüntüsündedirler. Çok özel uygulamalar ve modeller dışında, cıhaz içinde son ısıtıcı veya son soğutucu fonksiyonları yoktur. Bu nedenle temiz hava üfleme sıcaklıkları, çalıştıkları iklim koşullarına da bağlı olarak; Yaz şartlarında 35 °C olan dış ortam için 28 °C , Kış şartlarında 0 °C olan dış ortam için 14 °C cıvarındadır. Anlaşılacağı gibi, tek başlarına ısıtma veya serinletme amacına yönelik kullanılmazlar. Kullanılma amaç ve yerleri, iklimlendirilen mekanlarda taze hava ihtiyacının karşılanması sırasında kaybedilen ısının bir kısmının geri kazanılmasıdır.

Konut tipi uygulamalar için örnekler
Frivent olarak isimlendirdiğimiz konut tipi küçük debili cihazlar pencere tipi klima cihazı gibi  monte edilirler.Cihazlara yoğuşma sularını mekan dışına yönlendirecek şekilde yatayla 1-7 arası açı

 

 

 

verilmelidir. Bu amaçla üretilen cıhazların karşılayabileceği cıhaz dışı statik basınçların dü
akışı kanal fanları ile desteklenmelidir. Aksi taktirde cıhazların belirtilen hava debileri düşecek, menfezlerden yeterli hava alınamayacak ve gerekli havalandırma sağlanamayacaktır. Örnekte olduğu

 

 

 

ortam duvarına ulaşmak için kullanılması gereken kanal, fittings, filtre ve benzeri ek izin verilen cıhaz dışı basıncı aşmakta olup, sorunun giderilmesi için kanal tipi fanlar kullanılmıştır. Cıhazların; Duvar, çatı ve asma tavan arası montajlarında, bir veya birden fazla hacmi havalandırmasına olanak tanıyan uygulama örnekleri aşağıda gösterilmiştir. Konut tipi uygulamalarda dairesel kesitli ve şekil verilebilir kanalların kullanılması, montajları kolaylaştırmakta ve yer kayıplarının

 

önüne geçilmesini sağlamaktadır. Bu tür cıhazlar ve uygulamaları, özellikle Kuzey Avrupa Ülkeleri’nde son derece yaygın olup çoğunlukla kış şartlarında kullanılmaktadır.

PLAKALI EŞANJÖRLERİN SEÇİMİ, İLK YATIRIM VE YATIRIM GERİ DÖNÜŞ ANALİZLERİ
Bildirinin bu bölümünde, tanımlanan şartlar için örnek bir plakalı ısı geri kazanım eşanjörü seçili
k
bir HVAC uygulamasında, ısı geri kazanımsız düşünülmüş bu uygulamaya, bir ısı geri kazanım ünitesi eklendiği taktirde, değişen verilerin ve sonuçların irdelenmesi ve karşılaştırılması şeklinde olacaktır. Proje verileri:
E
Taze hava debi
Yaz mevsimi dış ortam şartları……………………………..: 36.0 °C KT ,
Yaz mevsimi iç ortam şartları……………………………….: 25.0 °C KT ,
Kış mevsimi dış ortam şartları………………………………: 0.0 °C KT , % 30 RH
Kış mevsimi iç ortam şartları………………………………..: 20.0 °C KT , % 50 RH
Soğutma yükü…………………………………………………….: 88,000 Kcal/h
Isıtma yükü………………………………………………………..: 102,000 Kcal/h
Soğuk su kaynağı……………………………………………….: 7.0 °C / 12.0 °C
Sıcak su kaynağı………………………………………………..: 80.0 °C / 60.0 °C
Kullanılacak iklimlendirme cıhazı fonksiyonları……….: Isıtma , soğutma , ön filtre ( EU 3-5 ) ,
………………………………………………………………………… ( EU 7-9 ), karışım , vantilatör , asp
AHU dışı kullanılabilir basınç kaybı……………………….: 500 Pa

Uygulamanın ısı geri kazanımsız pskrometrisi

Sıcak su kazanı kapasitesi : 101,500 Kcal/h,
Kazanın doğal gaz sarfiyatı : 13.5 m³/h,
Bu uygulamada plakalı ısı geri kazanım eşanjörü kullanılması düşünldüğünde, kullanılması mümkün olabilecek alternatiflerden birisi şu eşanjör olabilir.

 

 

 

KT AL 08 N 120 M üretici firma kod sistemi ile tanımlanan bu eşanjör, adı geçen HVAC
uygulamasında kullanıldığında, yaz ve kış şartlarına göre göstereceği performans şöyle olacaktır.
Yaz şartlarında;
Eşanjöre taze havanın giriş şartları : 36.0 °C KT , 24.0 °C YT
Eşanjöre egzost havasının giriş şartları : 25.0 ° KT , % 50 RH
Taze havanın çıkış şartları : 30.2 °C KT , % 52 RH
Egzost havasının çıkış şartları : 30.8 °C KT , % 35 RH
Taze hava tarafı basınç düşümü : 123 Pascal
Egzost tarafı basınç düşümü : 121 Pascal
ü
nda 5.6 kg/h
Yoğuşma veya gizli ısı transferi : Yok Eşanjör verimliliği : % 52.4
K
ış şartlarında; Taze hava giriş
: 0.0 °C KT Egzost havası giriş : 20.0 °C KT , % 50 RH
Taze hava çıkış : 10.9 °C KT , % 3 RH
Egzost havası çıkış : 10.4 °C KT , % 87 RH
Taze hava tarafı basınç düşümü: 110 Pascal
Egzost havası tarafı basınç düşüm: 115 Pascal
Yoğuşma : Egzost tarafı
Eşanjör verimliliği : % 54
4
Uygulamanın ısı geri kazanımlı pskrometrisi .

 

3 Kcal/kg
cal/kg
24
10.0 Kcal/kg
Y
K
ti
S
S
S
S
S
K
azan doğalgaz sarfiyatı 11 m³/h 7.5 m³/h 3.5 m³/h Sıcak su kazanı fiyatı 3,600 DM 3,100 DM 500 DM
Sıcak su pompa debisi 5 m³/h 3.5 m³/h 1.5 m³/h
Sıcak su kazanının çektiği enerji 2
PA
13,000 DM 8 KW
19,000 DM 9 KW
00 D1 KW
__________________________________ 160 _______
Tablonun incelenmesinden
anımlanan proje
yatırım maliyeti
el argümanlar
bazında;
• Isı geri kazanımı u
………… 38,6
• Uygulanıyor ise ………
…………. 42
.
Yani ısı geri kazanımlı ilk tes
DM ve % 10 se
nde daha yükse
Buna karşılık;
• Sistemden çekilen e
arı dahil
• Kullanılan doğalgaz ise 3.5 m
³/h seAzalan bu işletme giderlerinin maddi kar
e0.15 DM/KW
azalmaktad
) + ( 0.4 DM/
m³/h ) = 2.
DM/h tir. HVAC sisteminin yılda 2
00 gün ve günaat çalıştığını vığımızda, yıllrruf 3,840 DM/yıl olarak tespit edilmektedir. İlk yatırım maliyetindeki artışın 3,500 DM seviyesinde olduğu hatırlandığ
de 8 s
arsayd
ık tasa
Ilıman iklimlerde ve özellikle Ülkemiz’de, ısı geri kazanımının enterasa
kanı olduğunu belirtmiştim:
Bu kanı’ya göre
1. Yukarıda verilen ısı geri kazanım miktarları pik değerler iç
değişen saat, gün ve ay’lara göre, Yaz’ın daha düşük, Kış’ın daha yüksek, yani farklı olacaktır. Dış sıcaklıklar ile iç sıcaklıklar arasındaki fark azalınca da, ısı geri kazanım verimliliği ve kapasitesi, pik değere göre hesaplanandan daha düşük olacaktır. 2. HVAC uygulama cıhazı AHU’nun ısıtma ve soğutma kapasiteleri, pik değere göre hesaplanm
Uygulamanın % 100 taze
ç
1
azalması sonucu, ısı geri kazanım verimliliği ve kapasitesi düşük olacak ancak, aynı şekilde dış hava yükü, yani toplam yükler de düşmüş olacaktır. Isı geri kazanım kapasitesi ile beraber toplam yük’ te düştüğü için, seçilen soğutma grubunda, kazanda ve eşanjörlerde kapasite yetmezliği olmayac
oluşacaktır.
T
Kcal/h Kcal/h Kcal/h
3
33 °C KT / 22 °C YT 66,000 16,800 49,200 C KT / 20 °C YT 45,600 7,200 38,400 C KT / 18 °C YT 26,400
0.0 °C 101,500 30,160 71,340 4.0 °C
12.0 °C 66,700 12,180 54,520
T
tespit edilen, su soğutma grubu, kazan ve ısıtma – soğutma eşanjörleri kapasiteleri, değişen ş
karşısında, bir kapasite yetersizliği riski yaratmamaktadırlar.
Bu çalışmaların % 100 taze havalı ve insan yoğunluklu mekanlara yönelik uygulama
h
kazanım uygulaması daha az enteresan olacaktır. Herşeye rağmen, yine insan ağırlıklı uygulamalara
yönelik olmak kaydı ile, % 50 oranında taze hava kullanan HVAC uygulamalarında dahi,
kazanımının mutlaka uygulanmasının gerektiği inancındayım. Bu tür uygulamalarda bile
kazanımı ilk yatırımının geri ödeme süresi 3 yıl’ı aşmamaktadır.
__________________________________ 161 _______
S
HVAC uygulamalarında ısı geri kazanımına iki açıdan bakılmalıdır.
1
2. Enerji tasarrufu açısından. Günümüzde, yaşanılan ortamlardaki konfor şartlarının yalnızca sıcaklık ve nem ile tanımlanmadığı, solunan havanın içindeki oksijen oranının da son derece önem kazandığı bilinmektedir. Kapalı hacimlerde kullanılan havanın oksijeni, kullanım oranı ve süresine bağlı olarak azalmakta, buna karşılık karbonmonoksit ve dioksit oranları artmaktadır. Bu
yönünden
d
artı maliyetler getirmesi doğaldır.
HVAC uygulamalarının
kalitesi yaratılmasına katkıda bu
la
• Yaşam biriminde bulunan her insan için 25 ile 100 m³ / h x kişi arasında taze hava hesaplanmalı, • % 50 ve daha fazla taze hava kullanılan yerlerde mutlaka ısı geri kazanımı uygulanmalı, • % 50 den daha az dış hava kullanılan yerlerde ise ısı geri kazanım uygulaması fizibilitesi mutlaka yapılmalıdır. Havadan havaya plakalı eşanjörler ile yap
1
arttırmaktadır. Bu ilk yatırım maliyeti artışlarına rağmen, yatırım geri dönüşü; • % 100 taze

% 50 taze havalı uygulamalarda ise 3 yıl cıvarındadır.
Isıeri kazanımına yalnızca enerji tasarrufu açısından bakıldığında, verilen örnek projede in
gibi, taze hava oranının % kaç olduğuna bakmaksızın, her 10,000 m³/h egzost havası için;

• 3.5 m³/h doğalgaz tasarruf edildiği unutulmamalıdır. Yurdumuzda her yıl; Yaklaşık 10,000 adet AHU, 25,000 adet aspiratör hücr
a
attımız enerjilerin ne kadar büyük olduğu r
A
göre, kurulacak ısı geri kazanım sistemleri, nerede ise tüm çalışma süreleri boyunca, sıfır sayılabilecek işletme giderleri ile enerji tasarrufuna katkıda bulunacaktır. Bildiride
ö
• 1600 h/yıl x 9 yıl x 7 KWh = 100,800 KWh elektrik en

Bu bildirinin okunmasından sonra, Türkiye iklim kuşağında, HVAC sistemlerinde ısı geri kazanım uygulaması enteresan değildir, görüşünün değişeceğini umuyorum.
__________________________________ 162 _______
K
[1] Dr. Michael Gettings / Industrial heat recovery, market study n
[2
[3
[4
[5
[6
[7
A
faydalanılmıştır.
[8] Recuperator srl / Milan – Italy
[9] DAIKIN – Teba HRV cıhazları / Epar Endüstri ve Tesisat Pazarlama A.Ş. / İzmir
[10] Contardo / Engineering Manual / Varese – Italy
[11] Koolaır SA / Poligono Industrial , Madrid – Spain
[12] Aermec S.p.A. / Verona – Italy Hoval PWT / Aluminiu
Liechtenstein
[1
[15] Josef Friedl Ges. m.b.H. / Frivent Heat Exchangers and Recovery [16] Forclima Tec
[1
ÖZGEÇMİŞ
1.1951 yılında
sonradan Ege Üniversitesi’ne bağlanan Buca Mimarlık Mü
Makine Mühendisi Lisans diploması almıştır. Desa Kazan fabrikası’n
Türboterm Isı Cıhazları A.Ş. fabrikası’nda proje
tamamladıktan sonra, 1983 yıl’ına kadar Türboterm
b
te
F
H
yılı aşan bir s

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Translate »