gerilme

Makina Elemanlarında Zorlanma Halleri, Emniyet Gerilmesi Leave a comment

Makina Elemanlarında Zorlanma Halleri, Emniyet Gerilmesi

  • Dayanılır nitelikli olmalı (teorik gerilimi emniyet gerilmesinden küçük olmalı)

Bir makina elemanın karşılaşacağı yükler nelerdir?

  • Statik Yükler
  • Dinamik (değişken) yükler
  • Yük şoku

 

Zorlanma Halleri

 

Çekme          Basma                  Eğilme                   Kesme                   Burulma               Burkulma

sç                     sb                                         sb                  (Makaslama) Tk    Tb

 

Çekme ger : Bir elemanı çekince oluşuyor. Eleman bir süre sonra yorulur ve kopar.

Emniyet Gerilmesi : Bir elemanın yapıldığı malzemenin mekanik özelliklerine, elemanın şekline boyutlarına bağlı olarak ve mukavemet değerlerinden hareketle deneysel olarak belirlenen söz konusu elemanın emniyetle dayanabileceği sınırdır.

 

mek. öz.

sem                 el. Şekline                      Bağlıdır. = BİL=

boyutlarına

 

Eleman birden fazla gerilimle zorlanabilir. Çekme – basma, eğilme – burulma.

O zaman eşdeğer gerilme hesaplanır.

Eşdeğer Gerilme : Farklı karakterde ve çok eksenli gerilmenin ayrı ayrı yapacağı zaorlamayı teorik olarak tek başına yaptığı varsayılan gerilmedir. (Mukayese gerilmesi) Emniyet gerilmeleri ile bu değer mukayese edilir. (s)

Eğ + Bur ® s £ sem  (olmalı)

 

Hem statik hem dinamik zorlanmaya maruz kalan elemanlarda Eş gerilme hesaplanır. s hesaplamak için Kırılma Hipotezleri kullanılır.

 

Kırılma Hipotezleri

  • Maximum Normal Gerilme Hp.

s = smax £ sem

 

  • Maximum Kayma Gerilim Hp.

seş  = | smax  – smin  | = 2Tmax

 

  • Maximum Şekil Değiştirme Hp.
  • Eğilme + Burulma ® s=  £ sem

En çok kullanılan hipotezdir.

 

Miller

Genellikle dönerek moment yada hareket ileten dairesel kesitli makina elemanlarıdır.

Burulmaya zorlanır. Bununla birlikte eğilmeye de zorlanabilirler.

 

Akslar

Miller gibi dairesel kesitli elemanlardır. Ancak sadece eğilmeye zorlanırlar.

 

Aks

 

Dönen Aks                          Duran Aks

 

Dönen Aks : Bağlandığı elemanla birlikte döner.

 

Kasnak (gövde)

 

Kama

 

 

Duran Aks :

Bilya dönen elemandır

Ya iç bilezik ya dış bilezik döner

Gövde dönüyurken dış bilezik döner
Segmanla Rulmanların aks veya mil üzerinden cıkması engeller

Mil Örnekleri:

 

Faturalı Mil (kademeli mil)

İçi dolu mil                                          Wb = pd3/16

 

İçi Boş mil (boru mil)                         Wb=p/32(dd4 – di4)

Mil üstüne gelen eksenal veya radyal yükleri karsılamak için rulmanlı veya radyal yataklar kullanılır. Bazıları sadace radyal, bazıları sadece eksenal, bazılarıda hem radyal hemde eksenal yük karşılarlar.

 

Başlıca mil malzemeleri:

Fe44

En çok kullanılan malzeme, %C oranı 0.35 civarınadadır.

 

 

Fe50

Fe60

Fe70

 

Yüksek sıcaklıklarda bu malzemeler sürünme adı verilen yapısal bozukluğa maruz kalırlar.

Yüksek sıcaklıkta kullanmak için Mo, W, V, alaşımları katılıyor.

İçi boş mil daha hafif oluyor (%25)

İçi dolu milin mukavemeti daha fazladır. İçi boş milin ağırlıkça %25 kazancı, mukavemette %6 kaybı var.

Millerde yüzey sertleşmesi aşınmaya dayanıklı mil yüzeyi elde etmek için yaparız. Milin dışında sert kabuk oluşur. Ancak bu kez sünek bir iç yapı ortaya çıkar. Yorulmaya ve kırılmaya dayanıklıdır. Sert kabuk ise aşınmaya dayanıklıdır.

 

 

Sert kabuk

 

 

Sünek yapı

 

 

Millerin yapımı: Yapım kolaylığı ve mukavemet üstünlüğü bakımından genellikle dairesel yapılırlar. 150mm çapına kadar olan miller talaş kaldırılarak (torna ile) daha büyük çaptakiler ise dövme ile elde edilirler. Dövme işleminden sonra mil yüzeyi üzerindeki salgının alınması gereklidir. Bunun için mil yüzeyi taşlanmalı veya tornalanmalıdır.

 

Eğimli Direnç Momenti (Muk. Mom.)

Özgül ağırlık

 

 

W = pd3/32 , G =p(d2/4)g

We = (p/32)dç3(1 – di4/dç4), G = g(p/4)dç2(1 – di2/dç2)

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Translate »